guberina-marinkov.rs
Mali obim kriminaliteta osoba sa invaliditetom ni u kom slučaju ne opravdava nijedan oblik diskriminacije prema njima (Mirić, 2023). Osobe sa invaliditetom se suočavaju sa različitim oblicima diskriminacije tokom boravka u ustanovama za izvršenje krivičnih sankcija. Prenaseljenost zatvora, njihova arhitektonska nepristupačnost, nepostojanje adekvatnih oblika tretmana, samo su neki od oblika diskriminacije sa kojima se suočavaju osobe sa invaliditetom tokom izvršenja krivičnih sankcija. Izražen je problem nepostojanja odgovarajućih okupacionih terapija namenjenih osobama sa invaliditetom. Upravo zbog toga je od izuzetne važnosti posvetiti posebnu pažnju planiranju i realizaciji programa tretmana ovih osuđenika, budući da je opšti cilj izdržavanja kazne zatvora život osuđenika što više približiti životu na slobodi i time ih pripremiti za sve one izazove koje ih očekuju nakon izdržane kazne zatvora i izlaska na slobodu (Mirić, 2024; Mirić, 2025: 65).
Neophodno je kontinuirano raditi na uklanjanju svih oblika diskriminacije prema osuđenicima sa invaliditetom. Posebno je važno podizati svest kako zaposlenih u kazneno-popravnim zavodima i okružnim zatvorima tako i ostalih osuđenika, ali i samih osuđenika sa invaliditetom, da je invaliditet lično svojstvo sa kojim se može živeti na potpuno isti način kao sa bilo kojim drugim svojstvom, a nikako bolest koju treba lečiti. U ostvarenje ideje resocijalizacije treba istinski verovati u svakom konkretnom slučaju. Jedino će tako krivičnopravni sistem biti istinski delotvoran, a zavodske krivične sankcije opravdati svoje postojanje (Mirić, 2025: 67-68).
Konačno, na kraju izlaganja o položaju maloletnika sa invaliditetom tokom izdržavanja zavodskih sankcija, treba istaći da, prema našim saznanjima, u Republici Srbiji nedostaju istraživanja na ovu temu. Sprovođenje empirijskih istraživanja u ovoj oblasti, svakako bi doprinelo unapređenju društvenog položaja osoba sa invaliditetom u Republici Srbiji (Mirić, 2025: 68). Neka ovaj kratak tekst bude inspiracija za dalja istraživanja u ovoj oblasti penologije.
Autor: Dr Filip Mirić
Izvori:
Mirić, F. (2023). Krivičnopravna zaštita osoba sa invaliditetom u Republici Srbiji, Beograd: Institut za kriminološka i sociološka istraživanja.
Mirić, F. (2025). Društvena reakcija na decu u sukobu sa zakonom: Osvrt na praksu Zavoda za vaspitanje omladine u Nišu, Beograd: Institut za kriminološka i sociološka istraživanja.
Mirić, F. (2024). Položaj osuđenika sa invaliditetom u ustanovama za izvršenje krivičnih sankcija, Edukativni blog Prison Life, https://prisonlife.rs/polozaj-osudenika-sa-invaliditetom-u-ustanovama-za-izvrsenje-krivicnih-sankcija/, pristup 10. 5. 2025.
